احیای هنر گچبری ایرانی در دل معماری مدرن و هتل‌داری؛ گفت‌وگو با استاد اکبر مطیفی‌فرد

احیای هنر گچبری ایرانی در دل معماری مدرن و هتل‌داری

چند سالیست که در پروژه‌های دکوراسیون داخلی و هتل‌سازی ایران، یک روند قابل توجه دیده می‌شود: بازگشت به عناصر معماری سنتی. کارفرمایانی که تا همین چند سال پیش دنبال طراحی‌های کاملاً مینیمال و بدون هویت بومی بودند، حالا به دنبال ترکیب مدرنیته با میراث معماری ایرانی هستند. یکی از بارزترین جلوه‌های این بازگشت، احیای گچبری دستی است؛ هنری که ریشه در قرن‌ها معماری ایرانی دارد و امروز، در قالبی تازه، دوباره به لابی هتل‌ها، رستوران‌های سنتی و خانه‌های لوکس راه پیدا کرده.

صنعتگری که هنر را نسل به نسل منتقل کرده

استاد اکبر مطیفی‌فرد یکی از چهره‌های شناخته‌شده در این حوزه است؛ صنعتگری که بیش از پنج دهه است در بالاترین سطوح معماری سنتی ایران فعالیت می‌کند. کارنامه‌ی او شامل همکاری در پروژه‌های شاخصی از جمله بناهای تاریخی و مجموعه‌های اقامتی معتبر کشور است. تیم فعال زیر نظر ایشان، با بیش از ۱۴۰ نفر پرسنل آموزش‌دیده، امروز یکی از تیم‌های فعال در حوزه‌ی آرایه‌های معماری استاد مطیفی به شمار می‌رود؛ مجموعه‌ای که کار خود را از گچبری سنتی آغاز کرده و امروز طیف گسترده‌ای از خدمات معماری سنتی، از جمله مقرنس‌بندی و آینه‌کاری، را نیز پوشش می‌دهد.

به گفته‌ی استاد مطیفی‌فرد، تفاوت اصلی گچبری دستی با نمونه‌های پیش‌ساخته‌ی امروزی، در همان چیزی نهفته است که این هنر را طی قرن‌ها زنده نگه داشته: شکل‌گیری طرح مستقیماً روی دیوار، متناسب با فضا و نور هر پروژه، به جای نصب یک قطعه‌ی از پیش تولیدشده. «وقتی گچبری با دست اجرا می‌شود، هر پروژه هویت مخصوص به خودش را پیدا می‌کند. این چیزی است که با قالب‌های صنعتی هرگز تکرار نمی‌شود» — نکته‌ای که این روزها در پروژه‌های هتل‌سازی که به دنبال تمایز از رقبا هستند، اهمیت روزافزونی پیدا کرده است.

چرا هتل‌ها و پروژه‌های لوکس به گچبری برمی‌گردند؟

تجربه‌ی نشان می‌دهد که در صنعت هتل‌داری، اولین چند ثانیه‌ی ورود مهمان به لابی، تعیین‌کننده‌ی تصویر ذهنی او از کل اقامت است. یک سقف مقرنس‌کاری‌شده یا یک قاب گچبری با نقوش اسلیمی، دقیقاً همان عنصری است که یک فضای معمولی را به یک تجربه‌ی به‌یادماندنی تبدیل می‌کند — چیزی که با دکوراسیون سریال و تکراری هرگز به دست نمی‌آید.

نمونه‌ی شناخته‌شده‌ای از این رویکرد را می‌توان در گچبری هتل عباسی اصفهان مشاهده کرد؛ مجموعه‌ای که در آن از تکنیک‌های برجسته‌کاری و نقوش عمیق برای خلق فضایی همزمان مجلل و آرام استفاده شده است. این‌گونه پروژه‌ها نشان می‌دهند که گچبری سنتی، فراتر از یک عنصر تزئینی صرف، می‌تواند نقش مهمی در هویت‌بخشی به فضاهای پذیرایی و اقامتی ایفا کند.

آینده‌ی این هنر در معماری امروز

با وجود رشد روزافزون علاقه به این هنر، چالش اصلی همچنان کمبود صنعتگران آموزش‌دیده است. آموزش گچبری دستی، برخلاف تولید صنعتی، سال‌ها زمان می‌برد و نمی‌توان آن را در دوره‌های کوتاه‌مدت جایگزین کرد. تیم‌های فعال در این حوزه، از جمله مجموعه‌ی استاد مطیفی‌فرد، تلاش می‌کنند ضمن اجرای پروژه‌های جدید، این دانش را نیز به نسل بعدی صنعتگران منتقل کنند تا این هنر ایرانی در دل معماری معاصر، زنده و پویا باقی بماند.